Міністэрства адукацыі
Рэспублікі Беларусь

Адукацыя дзеля будучыні краіны

Шосты школьны дзень

У мэтах удасканалення арганізацыі шостага школьнага дня міністр адукацыі Ігар Карпенка падпісаў загад ад 19.01.2017 № 21 «Аб удасканаленні арганізацыі шостага школьнага дня».

Ніякіх істотных змен у працы педагогаў не адбудзецца. Заканадаўства Рэспублікі Беларусь прадугледжвае для педагогаў працоўны тыдзень працягласцю не больш за 36 гадзін. У адпаведнасці з Кодэксам аб адукацыі прадугледжаны шасцідзённы школьны тыдзень.

Кіраўнікі ўстаноў адукацыі, як і раней, будуць планаваць расклад шостага школьнага дня з улікам арганізацыі факультатыўных заняткаў для вучняў 9-11 класаў, якія стымулюючых – для адораных і таленавітых дзяцей, падтрымливаючых – для слабапаспяваючых. 

Таксама ў гэты дзень настаўніка-прадметнікі могуць праводзіць прадметныя тыдні, навукова-практычныя канферэнцыі, інтэлектуальныя конкурсы і інш. 

Асаблівая ўвага ў загадзе нададзена ўзаемадзеянню з сям’ёй. Бацькі, у выпадку неабходнасці, змогуць наведаць кансультацыі, сустрэцца з педагогамі-прадметнікамі, абмеркаваць пытанні, якія яны не могуць вырашыць у сілу свайго працоўнага часу ў буднія дні. 

У шосты школьны дзень павінны працаваць установы дадатковай адукацыі дзяцей і моладзі. 

Максімальна занятымі ў мерапрыемствах шостага школьнага дня павінны быць навучэнцы, якія патрабуюць асаблівай педагагічнай увагі, якія знаходзяцца на розных катэгорыях прафілактычнага ўліку. 

Яшчэ адзін пункт загаду мае на ўвазе ўзмацненне работы аб’яднанняў па інтарэсах працоўнай скіраванасці – «Умелыя рукі», «Рэальная справа», «Гатуем самі», «Вучымся шыць», «Гаспадынька» і інш. 

Адно з прынцыповых новаўвядзенняў – рашэнне пытанняў працоўнага выхавання і ўзаемадзеяння агульнай сярэдняй школы з сістэмай прафесійна-тэхнічнай адукацыі. Будзе нададзена пільная ўвага  арганізацыі і правядзенню прафарыентацыйных мерапрыемстваў, дапрафесійнай падрыхтоўцы і прафесійнаму навучанню вучняў школ і гімназій на базе прафесійна-тэхнічных і сярэдніх спецыяльных устаноў. Правядзенне такіх заняткаў (у шосты школьны дзень) на базе ліцэяў і каледжаў дапаможа школьнікам спасцігнуць навыкі тых ці іншых прафесій. 

У падпісаным дакуменце ёсць указанне і на арганізацыю на базе ўстаноў дадатковай адукацыі дзяцей і моладзі занальных цэнтраў для правядзення мерапрыемстваў у шосты школьны дзень, «выязных субот» па месцы жыхарства навучэнцаў у сельскай мясцовасці, дадаткова прапрацаваўшы пытанне аб магчымасці арганізацыі падвозу вучняў у шосты школьны дзень. 

Па-ранейшаму ў школах і гімназіях будуць праводзіцца фізкультурна-аздараўленчыя мерапрыемствы, гульні, спартакіяды, спаборніцтвы, заняткі аб’яднанняў па інтарэсах спартыўнай накіраванасці. 

Адзначым, што наведванне вучнямі і гімназістамі мерапрыемстваў шостага школьнага дня справа добраахвотная. 

Аплата працы настаўнікаў, якія праводзяць факультатыўныя, стымулюючыя, падтрымліваючыя заняткі, адбываецца ў адпаведнасці з усталяванай ім педагагічнай нагрузкай. 

Аплата працы класных кіраўнікоў, якія арганізуюць мерапрыемствы ў 6-й школьны дзень, праводзiцца за кошт гадзін арганізацыйна-выхаваўчай работы. 

Акрамя таго, кіраўнік мае права ўстанаўліваць стымулюючыя выплаты (прэміі, надбаўкі) за правядзенне мерапрыемстваў у шосты школьны дзень. 


Пытанні па арганізацыі шостага школьнага дня 

Вывучэнне арганізацыі шостага школьнага дня ва ўстановах адукацыі сведчыць пра неабходнасць правядзення адпаведнай растлумачальнай работы з педагагічнымі калектывамі, бацькоўскай грамадскасцю і навучэнцамі. 

Дзяржаўнай установай адукацыі «Акадэмія паслядыпломнай адукацыі» падрыхтавана інфармацыя па пытаннях, якія найбольш часта ўзнікаюць у педагогаў-практыкаў.

1. Якімі нарматыўнымі дакументамі і метадычнымі рэкамендацыямі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь неабходна кіравацца пры арганізацыі работы ўстановы агульнай сярэдняй адукацыі ў шосты школьны дзень?

Педагагічным работнікам устаноў адукацыі неабходна кіравацца наступнымі нарматыўнымі дакументамі і метадычнымі рэкамендацыямі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, размешчанымі на інтэрнэт-партале Міністэрства адукацыі ў раздзеле «Шосты школьны дзень» і на інтэрнэт-сайце Акадэміі паслядыпломнай адукацыі ў рубрыцы «Арганізацыя шостага школьнага дня». 

Загад Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь ад 19.01.2017 № 21 «Аб удасканаленні арганізацыі шостага школьнага дня».

Інструктыўна-метадычнае пісьмо Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь «Асаблівасці арганізацыі сацыяльнай, выхаваўчай і ідэалагічнай работы ва ўстановах агульнай сярэдняй адукацыі ў 2016/2017 навучальным годзе».

Інструктыўна-метадычнае пісьмо Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь «Аб дадатковых мерах па ўдасканаленні работы ўстаноў адукацыі ў шосты школьны дзень».

Рэкамендацыі «Метадычныя аспекты ўдасканалення выхаваўчай работы ў шосты школьны дзень».

Метадычныя рэкамендацыі па арганізацыі работы з вучнямі, бацькамі вучняў (законнымі прадстаўнікамі) па вучэбных прадметах, мерапрыемстваў прафарыентацыйнай накіраванасці ў шосты школьны дзень. 

2. Якая павінна быць прыкладная працягласць знаходжання вучняў ва ўстанове адукацыі ў шосты школьны дзень? 

Міністэрства адукацыі рэкамендуе зацвердзіць загадам кіраўніка ўстановы адукацыі працягласць шостага школьнага дня ў рэжыме работы ўстановы адукацыі і прадугледзець у правілах унутранага распарадку арганізацыю работы ў шосты школьны дзень. Прыкладная працягласць знаходжання вучняў ва ўстанове адукацыі – не больш за 4-ы гадзіны. 

3. Як планаваць работу ўстановы адукацыі ў шосты школьны дзень? 

Планаванне работы ўстановы агульнай сярэдняй адукацыі ў шосты школьны дзень ажыццяўляецца ў адпаведнасці з нарматыўнымі прававымі дакументамі і метадычнымі рэкамендацыямі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, магчымасцямі ўстановы адукацыі і навакольнага сацыяльнай асяроддзя. 

Адміністрацыя школы сумесна з настаўнікамі-прадметнікамі, класнымі кіраўнікамі, спецыялістамі сацыяльна-педагагічнай і псіхалагічнай службы, педагогам-арганізатарам, педагогамі дадатковай адукацыі і іншымі зацікаўленымі распрацоўваюць план, дзе павінны быць адлюстраваны розныя формы работы з вучнямі і бацькамі ў шосты школьны дзень. Такія новаўвядзенні носяць рэкамендацыйны характар. Кожная школа павінна сама планаваць працу ў шосты школьны дзень: выхаваўчыя мерапрыемствы, расклад факультатыўных заняткаў, аб’яднанняў па інтарэсах, графікі кансультацый настаўнікаў-прадметнікаў і інш.

Неабходна правесці дадатковую тлумачальную працу ў педагагічных калектывах, а таксама ў ходзе бацькоўскіх сходаў праінфармаваць бацькоў (законных прадстаўнікоў) пра асаблівасці арганізацыі шостага школьнага дня.

Міністэрства адукацыі звяртае асаблівую ўвагу органаў кіравання адукацыяй і кіраўнікоў устаноў адукацыі на недапушчэнне выпадкаў фармальнага падыходу да планавання і правядзенні мерапрыемстваў у рамках шостага школьнага дня. 

4. Як павінна аплачвацца праца педагогаў у шосты школьны дзень? 

Аплата працы настаўнікаў, якія праводзяць факультатыўныя, стымулюючыя, падтрымліваючыя заняткі, адбываецца ў адпаведнасці з усталяванай ім педагагічнай нагрузкай.

Аплата працы класных кіраўнікоў, якія арганізуюць мерапрыемствы ў 6-й школьны дзень, праводзiцца за кошт гадзін арганізацыйна-выхаваўчай работы. Акрамя гэтага, кіраўнік мае права ўстанаўліваць стымулюючыя выплаты (прэміі, надбаўкі) за правядзенне мерапрыемстваў у шосты школьны дзень. 

5. Як павінна ажыццяўляцца інфармаванне аб рабоце ўстановы адукацыі ў шосты школьны дзень? 

Інфармацыя аб прапанаваных у шосты дзень мерапрыемствах павінна быць загадзя размешчана на інфармацыйных стэндах, інтэрнэт-сайтах устаноў адукацыі, даведзена да ведама бацькоў на агульнашкольных і класных бацькоўскіх сходах. На інтэрнэт-сайтах устаноў адукацыі, у раздзеле «Шосты школьны дзень» рэкамендуецца размяшчаць і падтрымліваць у актуальным стане: распарадак работы ўстановы адукацыі ў шосты школьны дзень, зацверджаны загадам кіраўніка, план работы ўстановы адукацыі ў шосты школьны дзень, графікі працы спартзалаў, трэнажорных залаў , басейнаў, расклад працы аб’яднанняў па інтарэсах, спартыўных секцый, устаноў дадатковай адукацыі і інш., графікі кансультацый настаўнікаў-прадметнікаў, анонсы мерапрыемстваў, запланаваных на шосты школьны дзень, інфармацыю аб праведзеных мерапрыемствах і інш.

У суботні дзень вучні ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі могуць наведваць спартыўныя секцыі, аб’яднання па інтарэсах і творчыя калектывы ўстаноў дадатковай адукацыі дзяцей і моладзі, спецыяльныя вучэбна-спартыўныя ўстановы, установы культуры, а таксама іншыя сацыякультурныя ўстановы і арганізацыі. 

6. Ці абавязкова выносіць ўсе факультатывы на шосты школьны дзень? 

Не абавязкова. Асаблівую ўвагу ў шосты школьны дзень неабходна надаць арганізацыі аб’яднанняў па інтарэсах, факультатыўных заняткаў для вучняў 9-11 класаў. Перасоўванне факультатываў на суботу дазваляе не перагружаць вучняў: варта разглядаць шосты школьны дзень як больш рацыянальнае выкарыстанне часу і магчымасці разгрузіць вучэбны тыдзень. У суботу могуць праходзіць фізкультурна-аздараўленчыя, культурна-творчыя мерапрыемствы, сустрэчы бацькоў з настаўнікамі-прадметнікамі, бацькоўскія сходы і іншыя мерапрыемствы. Павінна выразна працаваць садружнасць педагогаў, бацькоў і вучняў зыходзячы з мэтазгоднасці і з улікам спецыфікі работы кожнай канкрэтнай установы адукацыі.

7. Ці з’яўляецца для вучняў наведванне мерапрыемстваў шостага школьнага дня добраахвотным?

Так, наведванне вучнямі мерапрыемстваў шостага школьнага дня з’яўляецца добраахвотным. Школа не павінна перашкаджаць наведванню ў суботні дзень вучнямі ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі заняткаў у спартыўных секцыях, аб’яднанняў па інтарэсах і творчых калектываў устаноў дадатковай адукацыі дзяцей і моладзі, спецыяльных вучэбна-спартыўных устаноў, устаноў культуры, а таксама іншых сацыякультурных устаноў і арганізацый. 

8. Якія асаблівасці прафарыентацыйнай работы, працоўнага выхавання навучэнцаў у шосты школьны дзень? 

Асаблівасцю арганізацыі шостага школьнага дня з’яўляецца правядзенне прафарыентацыйнай працы, працоўнага выхавання навучэнцаў на якасна новым узроўні і ва ўзаемадзеянні з усімі зацікаўленымі. Новы фармат выхаваўчых мерапрыемстваў прадугледжвае фарміраванне ў вучняў імкнення да свядомага выбару прафесіі з улікам атрыманых ведаў аб сваіх здольнасцях, перспектывах прафесійнага шляху, фарміраванне гатоўнасці да будучага самастойнай жыцця.

Узаемадзеянне з установамі прафесійнай адукацыі дазволіць навучэнцам атрымаць інфармацыю пра тыя прафесіі, якія запатрабаваны ў краіне і рэгіёне і якія найбольш рэальныя для працаўладкавання выпускнікоў дадзенай установы адукацыі, пра перспектывы развіцця рынку працы. Старшакласнікі павінны бачыць рэальную зацікаўленасць у іх працы на вытворчасці, магчымасць паспяховай рэалізацыі праз рабочыя спецыяльнасці. Прафарыентацыйная работа павінна стаць абавязковым накірункам работы ў шосты школьны дзень і ажыццяўляцца з улікам запытаў і патрэб навучэнцаў.

У сувязі з гэтым неабходна ўсталёўваць кантакты ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі праз заключэнне дагавораў з ўстановамі прафесійна-тэхнічнай, сярэдняй спецыяльнай, вышэйшай адукацыі з мэтай задзейнічання рэсурсаў гэтых устаноў у арганізацыі прафарыентацыі вучняў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі (запрашэнне на прафарыентацыйныя мерапрыемствы прадстаўнікоў прафесарска-выкладчыцкага складу, вучнёўскага і студэнцкага актыву; правядзенне тэматычных экскурсій і «дзён адчыненых дзвярэй», майстар-класаў, іншых сумесных прафарыентацыйных мерапрыемстваў; шэфская дапамога; сеткавыя зносіны, дзейнасць аб’яднанняў па інтарэсах працоўнай накіраванасці («Умелыя рукі», «Рэальнае справа», «Гатуем самі», «Вучымся шыць», «Гаспадынька» і інш.), арганізацыю навучальных бізнес-кампаній ва ўстановах агульнай сярэдняй адукацыі і інш.).

Асаблівую ўвагу рэкамендуецца надаваць арганізацыі і правядзенню прафарыентацыйных мерапрыемстваў, дапрафесійнай падрыхтоўкі і прафесійнаму навучанню вучняў школ і гімназій на базе прафесійна-тэхнічных і сярэдніх спецыяльных устаноў. Правядзенне такіх заняткаў у шосты школьны дзень на базе ліцэяў і каледжаў дапаможа школьнікам спасцігнуць навыкі тых ці іншых прафесій.

Сучасныя падыходы да арганізацыі гэтага напрамку работы выкладзены ў інструктыўна-метадычным пісьме Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь ад 26 жнiўня 2015 г. «Аб арганізацыі дапрафесийнай і прафесійнай падрыхтоўкі вучняў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі ва ўстановах агульнай сярэдняй, прафесійна-тэхнічнай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі»; у метадычных рэкамендацыях па арганізацыі работы з вучнямі, бацькамі вучняў (законнымі прадстаўнікамі) па вучэбных прадметах, мерапрыемстваў прафарыентацыйнай накіраванасці ў шосты школьны дзень ад 7 лютага 2017 г. 

9. Ці можна ў шосты школьны дзень арганізоўваць грамадска карысную працу вучняў? 

Шосты школьны дзень – спрыяльны час для арганізацыі грамадска карыснай працы вучняў, валанцёрскай дзейнасці ва ўзаемадзеянні з ГА «БРСМ», ГА «БРПА» (суботнікі, працоўныя акцыі, дабрачынныя працоўныя марафоны, акцыі па зборы другаснай сыравіны, аказанне пасільнай дапамогі ветэранам, удзельнікам Вялікай Айчыннай вайны, ветэранам працы, дзецям-інвалідам, дзецям-сіротам і дзецям, якія засталіся без апекі бацькоў, дарослым, якія маюць патрэбу ва ўвазе і клопаце). На Інтэрнэт-партале Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь у раздзеле «Ідэалагічная работа і выхаванне» ў рубрыцы «Інфармацыйна-аналітычныя і метадычныя матэрыялы» размешчаны рэкамендацыі па арганізацыі грамадска карыснай працы вучняў 5-11 класаў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі. 

10. Ці рэкамендуецца правядзенне ў суботу турысцка-экскурсійнай работы? 

У шосты школьны дзень рэкамендуецца правядзенне турысцка-экскурсійнай работы, змест якой павінна быць інтэграваны са зместам вучэбных праграм па прадметах, адпавядаць узроставым і псіхафізічным асаблівасцям вучняў.

У мэтах удасканалення турысцка-экскурсійнай дзейнасці з вучнямі, актывізацыі работы па грамадзянска-патрыятычным выхаванні падрастаючага пакалення ва ўстановах агульнай сярэдняй адукацыі Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь распрацаваны пералік экскурсійных аб’ектаў і турыстычных маршрутаў, рэкамендаваных для наведвання вучнямі ў рамках правядзення вучэбных і факультатыўных заняткаў, пазакласных мерапрыемстваў з улікам зместу вучэбных праграм па вучэбных прадметах (размешчаны на Інтэрнэт-партале Міністэрства адукацыі ў раздзеле «Ідэалагічная работа і выхаванне» ў рубрыцы «Інфармацыйна-аналітычныя і метадычныя матэрыялы». 

11. Якую ролю ў арганізацыі шостага дня адыгрываюць спецыялісты СППС устаноў агульнай сярэдняй адукацыі? 

Максімальна занятымі ў мерапрыемствах шостага школьнага дня павінны быць вучні, якія патрабуюць асаблівай педагагічнага увагі, якія знаходзяцца на розных катэгорыях прафілактычнага ўліку.

Варта забяспечыць у шосты школьны дзень абавязковую працу спецыялістаў СППС па загадзя складзеным графіку, у першую чаргу, з дзецьмі, якія знаходзяцца ў сацыяльна небяспечным становішчы, якія стаяць на ўліку ў ІСН, выхоўваюцца ў замяшчаючых сем’ях. Неабходна забяспечыць занятасць гэтых вучняў у выхадныя дні з улікам інтарэсаў і здольнасцей. Да прафілактычнай работы з такімі дзецьмі і іх сем’ямі варта больш шырока прыцягваць прадстаўнікоў сацыяльных структур, здольных аказаць на іх пазітыўнае ўздзеянне. 

13. Ці абавязкова прысутнасць ва ўстанове адукацыі ўсіх настаўнікаў-прадметнікаў ў шосты школьны дзень? 

Ніякіх істотных змен у працы педагогаў не адбудзецца. Заканадаўства Рэспублікі Беларусь прадугледжвае для педагагічных работнікаў працоўны тыдзень працягласцю не больш за 36 гадзін. У адпаведнасці з Кодэксам аб адукацыі прадугледжаны шасцідзённы школьны тыдзень.

Пытанні планавання шостага школьнага дня знаходзяцца ў кампетэнцыі ўстановы адукацыі. Адміністрацыя школы сумесна з настаўнікамі-прадметнікамі, класнымі кіраўнікамі, прадстаўнікамі сацыяльна-псіхалагічнай службы распрацоўвае план работы, у якім павінны быць адлюстраваны розныя формы работы з вучнямі і бацькамі (законнымі прадстаўнікамі) у шосты школьны дзень.

У суботу працуюць настаўнікі-прадметнікі, якія праводзяць кансультацыі, факультатыўныя, стымулюючыя, падтрымліваючыя заняткі, розныя мерапрыемствы ў адпаведнасці з планам работы ўстановы адукацыі, раскладам заняткаў, графікам кансультацый у гэты дзень. На сайце ўстановы адукацыі, а таксама ў дзённіках вучняў мэтазгодна размясціць графік правядзення канкрэтнымі настаўнікамі-прадметнікамі кансультацый для бацькоў у шосты школьны дзень. 

14. Якія прыкладныя формы работы настаўнікаў-прадметнікаў з вучнямі ў шосты школьны дзень? 

Кіраўнікі ўстаноў адукацыі, як і раней, будуць планаваць расклад шостага школьнага дня з улікам арганізацыі факультатыўных заняткаў для вучняў 9-11 класаў, стымулюючых – для адораных і таленавітых дзяцей, падтрымліваючых – для слабапаспяваючых.

У шырокім спектры рэкамендуемых мерапрыемстваў у суботні дзень – прадастаўленне адукацыйных паслуг настаўнікамі пачатковай школы, у тым ліку на платнай аснове, па падрыхтоўцы дзяцей дашкольнага ўзросту да навучання ў школе.

Таксама ў гэты дзень настаўнікі-прадметнікі могуць праводзіць прадметныя тыдні, навукова-практычныя канферэнцыі, інтэлектуальныя конкурсы і інш. Прыкладныя формы работы з вучнямі па вучэбных прадметах у шосты школьны дзень размешчаны на інтэрнэт-сайце Акадэміі паслядыпломнай адукацыі ў рубрыцы «Арганізацыя шостага школьнага дня» . У гэтай рубрыцы таксама размешчаны: вопыт работы ўстаноў адукацыі, настаўнікаў-метадыстаў, інавацыйныя праекты, якія паспяхова рэалізуюцца ў шосты школьны дзень, а таксама адрасы сайтаў, да якіх могуць звярнуцца пры правядзенні кансультацый настаўнікі-прадметнікі.

Спасылка на Акадэмію паслядыпломнай адукацыі: www.academy.edu.by/component/content/article/45/1492-25012017-sch.html


Публікацыі ў СМІ

БЕЛТА

СБ Беларусь сегодня

Звязда

МН Мінск-навіны

Метадычныя рэкамендацыі па арганізацыі работы з вучнямі, бацькамі вучняў (законнымі прадстаўнікамі) па вучэбных прадметах, мерапрыемстваў прафарыентацыйнай накіраванасці ў шосты школьны дзень
Загад міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь Аб удасканаленні арганізацыі шостага школьнага дня
Метадычныя аспекты ўдасканалення выхаваўчай работы ў шосты школьны дзень
Інструктыўна-метадычнае пісьмо «Аб дадатковых мерах па ўдасканаленні работы ўстаноў адукацыі ў шосты школьны дзень»